Bünyan Kayabaşı Mağaraları / Kayabaşı Kaya Kenti

Eti Devleti M.Ö.1200 tarihinde Med’lerin ve Pers’lerin istilasına uğrayarak yıkıldıktan sonra iç kısma çekilenEtiler Akkışla İlçesini Kululu Köyünde Tabal Krallığını kurarak burayı kendilerine Başsehir yapmıştır. (Bu tarihlerde hüküm süren Hititlere Geç Hititler denmektedir.) Tabal Krallığı 24 prenslikmerkezinden meydana gelmiş idi. Bu prensliklerin biri de Bünyan’ın Sultanhanı köyüdür. Sultanhanı’nda yapılan kazılarda bulunan yazılı taşın üst kısmının kırık olmasına rağmen 4, 7 ve 10. satırlarındaPrens Savativara kendisini tabal kralı Varuşmen’in vasili olduğunu bildirmektedir. (Bugünkü Sultanhanı köyü, kervansaray yapıldıktan sonra kurulmuştur.) eski presliğin harabe halindeki kalıntıları Tuz Gölü’nün kıyısıdadır. Eti Devleti’nin ıkılmasından sonra Medler’in Anadolu’ya hakim olduğu dönemde, Bünyan önemli bir yerleşim merkezi olmuştur. 1915-1920 yılları arasında Bünyan’da bulunarak Ankara’daki müzeye gönderilen “Ateş Sunağı” (Heykel) üzerinde inceleme yapan Alman Ord. Prof. Kurt Bittel özetle şöyle demektedir.”Med’lerin Anadolu’ya hakim olduğu dönemde Ateş Dini Anadolu’ya hakim olmuştur. Bünyan’da bulunan Ateş Sunağından anlaşıldığına göre Bünyan’da bir ateş tapınağı bulunmakta idi. Bünyan o zaman Kapadokya’nın hücra geçitsiz bir bölgesinde değil, tahminlerimize göre memleketin fiilen merkezini teşkil eden bir kısmında bulunuyordu. Bünyan aynı zamanda, volkanik yaylanın tam ortasında, Mazaka vadisinin doğu kenarında ve böylelikle Kapadokya’nın asıl merkez bölgesinin içinde bulunmaktadır. Anadolu’da yayılan Ateş dini Romalıların Anadolu’ya hakim olmasına kadar devam etmiştir.

Fotoğrafta aslan başı gibi görünen yere çocukluğumuzda çıkardık ve orada çevreye hakim olan bir yükseklik vardır ve güzel bir de kayadan yontulmuş, oturma yeri vardır. Oturduğumuz o kaya yontusuna "kral tahtı" derdik.