Mehmet Çayırdağ, “Mimar Sinan’ın Kayseri’deki eserleri isimli makalesinde Mimar Sinan’ın Gergeme köyünde vakfettiği değirmen hakkında şu bilgileri vermektedir:
“Kayseriye Sancağında Ağırnas nam karyede rıza'en L'illahi teala bina eylediği çeşmeyi vakfetti. Ve mezkur çeşmenin kurbünde tülen ikiyüz altmış zira ve arzen yüz altmış zira arz-ı memlukesini vakıf etti. Ta ki çeşme-i mezbureye gelen hayvanat orada istirahat edeler.
Ve dahi Kazayı Kayseri ye tevabünden Gergeme nam karyenin (köyün) alt yanında Alagöz Değirmeni ayağında, bir canibi Budak Mezraası ve bir tarafı tarik-i am ile mahdut olan mevzide vaki bir ev içinde dayir olan dört göz değirmenin her bir gözü için miriye ait olan otuz akçe resmini Pardişah-ı alem-penah hazretleri mezbur vâkıfa temlik edip yedine temlikname-i şâhî sadaka buyurduğundan sonra mezbur vâkıf zikrolunan rüsumu vakf ve habs eyledi” .65
Görüldüğü üzere Mimar Sinan doğduğu köye çeşme ve etrafında hayvanların dinlenmesi için yaklaşık 23.000 m2'lik alan (bir zira 75 cm) vakfetmiştir. Kasaba batısında bulunan Koramaz Dağı eteğindeki Holluvan Deresi'ndeki kaynaktan 10 km'lik özel kanalla getirilen bu su üzerinde bugün üç çeşme bulunmaktadır. Yapıları sonradan çok değişikliğe uğrayan çeşmeler biri Sinan, diğerleri Sinan'ın akrabaları olduğu belirtilen Karagöz ve Ağa Pınarı isimleri ile anılmaktadır. Çeşmelerin birinin etrafında vakıf olarak bulunması gereken geniş alan Kasabalılarca işgal edilmiştir. Çeşmelerin de mülkiyetleri köy tüzel kişiliğine yazılmışken son yıllarda Kasaba Belediyesi ile de anlaşarak tarafımızdan mülkiyetleri “Mimar Sinan Vakfı” olarak değiştirilmiş ve 9 pafta, 769 parsel, 10 pafta, 676 parsel ve 1237 parsel noları ile tapuya kaydedilmiştir. Yine bunlardan birisi etrafında boş olan Maliye hazinesine ait 2848 m2'lik alan da açılan dava neticesi Mimar Sinan Vakfı adına 10 pafta 677 parsel numarası ile tescil edilmiştir. Böylece herhalde Mimar Sinan'ın vakfiyesinde bulunan emlaktan sadece Ağırnas'takiler bugün kendi adına kayıtlı hale getirilmiştir.
Padişahın kendisine vergi gelirini temlik ettiği dörtgöz değirmenin bulunduğu Gergeme, bugün Bünyan ilçesinin Doğanlar Mahallesinin eski ismidir. Buradan geçen Sarımsaklı (Bünyan'ın eski ismi Sarımsaklı idi) suyu üzerinde olması lazım gelen bahis konusu değirmen veya kalıntısı bugün mevcut bulunmamaktadır. Sözkonusu değirmenin yeri ve ne zaman yıkılıp ortadan kalktığı hakkında yapmış olduğumuz araştırmadan bir netice elde edilememiştir. Çevresinde geçen yer isimleri de bugüne intikal etmemiştir.
Çayırdağ’ın yukarıda ilettiğimiz görüşleri doğrultusunda Bünyan ve Gergeme çevresinde “Alagöz” isimli bir değirmenin varlığını doğrulayacak başkaca bir kayıt ya da tanık bugün için yoktur.
Yorumlar
Yorum Gönder
Lütfen görüş ve düşüncelerinizi buraya yazınız.