GÜLÜZAR İLE BURHAN / Gerçek bir hikaye / AYHAN MUTLU sizin için yazdı

GÜLÜZAR İLE BURHAN / Gerçek bir hikaye / AYHAN MUTLU

Bu dedemin gerçek hikayesi. İşe yar mı bilmem. GÜLİZAR

Çalınan davulu düğün mü sandın?

Al yeşil bayrağı gelin mi sandın?

Askere gideni gelir mi sandın?

Dimidire ‘den Bünyan’a teyzelerine ziyarete gelen 15-16 yaşındaki Gülizar’ı Burhan’ın anası görüp beğenmiş. Hemen oracıkta dünür olmuş. Gülizar’ın Bünyan’daki teyzeleri aracılıyla Gülizar’ın anasına Burhan’ın köklü bir aileden geldiğini, çalışkan, namuslu, yumuşak başlı olduğunu, ayrıca zengin de sayılabileceğini söylemişler. Kız ve oğlan birbirlerini görüp beğenince kısa zamanda da evlilik gerçekleşmiş.

Gülizar Dimidire ’den Bünyan’a gelin geleli nerede ise on sene geçmiş. Bu zaman zarfında üç oğlan bir kız çocuğu olmuş. Bağ bahçe işleri, her gün gelen misafirlere kayınbaba tarafından verilen kuzu ziyafeti… İşten güçten bir kez dahi baba ocağı Dimidire’ ye gidememiş. Dimidire aklına geldiğinde burnunun direği sızlarmış. Arada yaşlı anasıyla babası eşek sırtında ziyaretine gelmese kalbi hasretten yanacak gibi olurmuş. Gerçi on yılın nasıl geçtiğinin farkında bile değilmiş. Çocuğun biri beşikte biri karnında… Nur topu gibi dört çocuk… Siyah saç rengini babadan, mavi gözleri ve parlak beyaz teni anadan almış. Çocuklara bakınca kendini görüyormuş, Gülizar. Kendini, çocuklarına ve kocasına adamış. Kocasını çok seviyormuş. Burhan “Gülüm” diye seslenince, Gülizar’ın içi bir hoş olurmuş.

Bu on yılın içinde neler olmuş neler. Kayın baba Bünyan’da yapılan haksız uygulamaları Sivas’a şikâyet etmek için gidip dönerken, at ürküp Ahmet Ağa’yı üzerinden atmış. Bir ayağı üzengide takılı kalan Ahmet Ağa’yı at sürükleye sürükleye öldürmüş. Mutluoğlu’nun Ahmet Ağa’nın ölümüyle ilgili Bünyan’da ağıt yakılıp söylenmiş, yıllar yılı. Ahmet Ağa ölünce karısı fazla dayanamamış, bir yıl içinde kocasının yanına taşınmış.

Gülizar sabah ezanıyla kalktı, hamuru yoğurdu, tandırı yaktı, tandırın üzerine tarhanayı koyup yoğurt kesilmesin diye karıştırdı. Bu arada Burhan inekleri sığıra sürerken, tandır sekisinin önünden seslendi “Gülüm neler yapıyormuş bakayım.”dedi. “Burhan’ım tarlaya gitmeden sıcak sıcak sana tarhana çorbası yapıyorum.” “Eline sağlık Gülüm” diye, yüzüne öpücük kondurdu, Burhan. Sığırı çobana teslim ettikten sonra tandır sekisinde sofraya oturdular. “Gülüm çocuklar sofraya gelmeyecekler mi?”dedi Burhan. Gülizar, “Dün çok yoruldular. Varsın uyusunlar. Kuşlukleyin sana azık getirirler.” dedi. Karı koca, ağaç kaşıkla buram buram tereyağı ve nane kokan tarhanayı bir birlerinin gözünün içine bakarak içerken, Burhan’ın gözlerinde bir keder dolaştı. “Hayırdır Burhan’ım bir sıkıntın mı var” dedi, Gülizar. “Gülüm bir fısıltıdır gidiyor, Osmanlı seferberlik ilan etmiş, her cephede savaşıyormuş, asker toplayacakmış.” “Aman ha! Burhan’ım seni de askere almasınlar, sen gidersen dört çocukla halimiz nice olur.” “Allah büyük gülüm! Allah büyük! Görelim Mevlâ’m neyler, neylerse güzel eyler, şimdilik takma kafanı” dedi, Burhan. Gülizar’ın gözü bulutlandı, ağladı ağlayacak. Burhan, “Bu sene Uzun Tarlanın altındaki ekin çok güzel, Allah’ın izniyle iyi hasat kaldıracağız.” diye konuyu değiştirmek istedi. Karısının yüzüne öpücük kondurarak kalktı, tırpanı aldı, Köyönün’deki tarladaki arpayı biçmek için gitti, Burhan. Gülizar kocasının arkasından hüzünle baktı. “Ya askere giderse ben çocuklarla tek başıma ne yaparım?” diye içinden geçirdi… Tandır harlanmış, ekmek yapmak için hazır hale gelmişti. Önce uzun ekmekleri tandırın duvarlarına yapıştırdı sonra somun ekmekleri. “Ahmet, Mustafa, Kadın kalkın artık kuşluk oldu, Mehmet’i de alın gelin aşınızı için!” diye üst katta yatan çocuklara seslendi. Dokuz yaşında Ahmet, yedi yaşında Kadın, dört yaşında Mustafa, küçük kardeşleri Mehmet’i yanlarına alarak esneye esneye tandır sekisine indiler. Gülizar “Ahmet, karnını doyurduktan sonra köyün önüne babana azık götür” dediğinde Ahmet hiç itiraz etmedi. Çünkü tarlanın içinden geçen Bük Deresi’nden balık tutmayı çok severdi. Daha önce babasıyla birlikte sepetle oradan çok balık tutmuşlardı. Mustafa, “Küçük ağa ben de seninle geleyim mi?”dedi. “Benim sözümden çıkmazsan, gel.” Gülizar kocası için azık hazırlarken çocuklar yemeğini bitirdi. Hacı Bey Mahallesindeki damın üzerinden, aşağıda Köyönün’de arpa biçen babalarına uzaktan baktı, çocuklar. Ahmet azık çıkısını aldı, Mustafa ile Derviş Ağa mahallesinden çarşıdaki hanın önüne gelince davullar çalınmaya başlandı. Çocuklar şaşkın birbirlerinin yüzüne baktı. “Bayram değil seyran değil bu da ne ki?” Çarşıda küme küme olmuş insanların, heyecanlı heyecanlı ne konuştuklarına kulak misafiri oldular. “Seferberlik ilan edilmiş, eli silah tutan herkesi askere alacaklarmış.”diyorlardı. Çalınan davulların anlamını çıkarmaya çalışan Burhan’a çocuklar koşa koşa müjde verir gibi “Ağa! Ağa! Seferberlik ilan edilmiş”demişler, seferberliğin ne anlama geldiğini bilmeden. Burhan’ın eli ayağı buz kesmiş ama çocuklara hissettirmemeye çalışmış. “Ben gidersem karıma ve çocuklarıma kim kol kanat gerecek, tarlayı, tapanı kim görecek, onları emanet edeceğim Allahtan başka kimsem yok, Allah’ım bize yardım eyle” diye içinden geçirmiş.

Bünyan ve köylerinden 200 e yakın asker toplanmış, Ulu Cami’nin önüne. Müftü Âlim Efendi “Bugün burada, fidan gibi delikanlıları, genç yiğitleri gururla, iftiharla, dualarla başı dik, alnı açık, gururla, göğsünü gere gere askere uğurlayan annelerin, babaların, eşlerin, çocukların kalplerinden geçen duaları da kabul eyle, yarabbi. Askerlerimize sağ salim birliklerine varmayı, gördüklerinden ibret almayı, vazifelerini seve seve, canla başla yaptıktan sonra şan ve şerefle evlerine dönmeyi, ana-baba, kardeş, eş, çocuk ve bütün sevdiklerine kavuşmayı nasip eyle. Dualarımızı dergâh-ı izzetinde kabul eyle Ya Rabbi.” diye dua ederken yaşlı babalar metanetini korumaya çalışırken, anaların sessiz gözyaşları ırmak olup çağlıyormuş. Askere gidenlerin karıları nutku duruk sorutuyorlarmış. Gidip de gelmemek, gelip de görmemek var… Askerlere gidecekler son defa evlatlarına sarılıyorlarmış. Burhan, dört çocuğu kucakladıktan sonra Ahmet’e “Oğlum anan ve kardeşlerin sana emanet, artık evin ağası sensin, benim yokluğumu aratma” derken, Ahmet yaşı icabı söyleneni tam olarak anlayabildi mi, bilinmez. Olur der gibi başını salladı. Bünyanlılar yıllar yılı o gün askere gidenleri, son defa gördükleri yeri ve zamanı unutmadı. Gidenin gelmediği askerlik… Anaları babaları evlatsız, gelinleri dul, çocukları yetim koyan o dönemki askerlik nasıl unutulur…

Askerler giderken Bünyan’ın çalışan eli ayağı da gidiyordu. Hayatında kendi köyü dışında hiçbir yeri bilmeyen yiğitler şimdi yurt savunmasına gidiyor… Nereye kime karşı mücadele ettiğini bilmeden… Gidenlerden yıllar sonra gelen oldu mu bilinmez ama gelenleri büyük sürprizler beklermiş. Şehit oldu diye yıllar yılı gelmeyen askerin karısının başkalarıyla evlendirilmesi neyse ama daha da kötü olanı çocuklar üvey baba elinde horlanmasın diye savaşa gidenin küçük kardeşi ile karısının evlendiğini gören yiğit “keşke ölseydim de bu durumları görmeseydim” demez mi?

Burhan doğu cephesinde Ruslarla çarpışırken şehit düşmüş. Burhan’ın şehit haberini komşular fısır fısır konuşurken, Gülizar tandırda ekmek pişirirken duymuş. Ne olduğunu anlamadan tandıra tepesi üzeri dikilmiş. Çocukların feryadıyla komşular yetişmiş ama Gülizar dört yetimi, birde öksüz bırakarak hakkın rahmetine kavuşmuş. Burhan’ın amcaoğulları ve mahallenin ileri gelenleri; ahırdaki tüm hayvanları çekip çevirecek kimse olmadığından dağıtmış, kimsesiz kalan çocukları da her birini hâli, vakti yerinde olan ailelerin yanına çırak çoban olarak yerleştirmişler. Çocuklar anne sıcaklığı ve baba şefkati özlemiyle el kapılarında besleme gibi büyümüşler. Ağa, paşa, ilim, irfan sahibi olabilecek bir nesil eğitimsiz çırak ve çobanlıkla yetinmek durumunda kalmış.

Yurt savunmasında ölen şehitler yanında, şehitlerin geride bıraktığı yaşayan ölü analar, babalar, dul kadınlar ve yetim çocuklar, sizlere selâm olsun.

İkinci anlatım::

                  GÜLİZAR İLE BURHAN

       Davullar vuruluyor, düğün mü sandın?

       Al beyaz örtüyü, gelinlik mi sandın?

       Askere gideni, sağ döner mi sandın?

       Yaşanan acılar diner mi sandın?

       Daha on beşinde ya vardı ya yoktu. Dimidire’nin güzel Gülüzar’ı, Bünyan’a teyzesini görmeye ne umutlarla, nasıl da sevinerek gitmişti. Öyle ya ilk defa köyden çıkmak, ilçeye gitmek ne büyük ayrıcalıktı. Gördüklerini, yaşadıklarını, dönüşte arkadaşlarına anlatmanın hazzını daha köyden çıktığında yaşamaya başladı. Teyzesini görecek olması da bir başka sevinç kaynağıydı.

       Nereden bilsin yavrucak, Burhan’ın anasının onu beklediğini. İlk görüşte beğenip, aha benim gelinim bu kız diyeceğini. Başkaları görür kapar diye, hemen, Gülüzar’ı teyzesinden isteyeceğini elbette bilemezdi.

      Kızı oğlana bir vesile ile gösterirler. Allah yazınca iş kolay olur. Teyze zaten Burhan’ın ailesini tanıyor. Aile köklü, hali vakti yerinde, kaynana, kaynata iyi insanlar. Burhan desen boylu, poslu, çalışkan, kötü huyları yok. Üstelik yumuşak başlı ve merhametli bir genç, bundan iyi damat nasıl olsun ki?

       Teyze, bacısına bunları anlatınca, Burhan ile Gülizar’ın düğünleri göz açıp kapamaya kalmadan yapılır. Sayılı zaman tez geçer. Evliliklerinin onuncu yılı dolduğunda, bu mutlu çiftin iki oğlu, bir kızı olmuştu. Gülizar, dördüncü çocuğuna ise hamileydi.

        Gülizar’ın rahatı yerindeydi. Dolu bucak, yanan ocak bir evde yaşıyordu. Ocaktan aş, sofradan misafir eksik olmuyordu. Bağdan bahçeden kaldırılan ürünler, hazın evini dolduruyordu. Konu komşuya göz hakkı mutlaka dağıtılırdı.

         Kaynanası kaynatası onun üstüne titriyordu. Bir kızım dediler mi, bin kızım yankılanıyordu. Kocası desen Gülizar için dünyayı yakacak kadar, Gülizar’ına tutkundu. Ona gülüm diyordu. Kocasının gözünde, o gülistandan daha tomurcukken koparılan bir güldü. Rengi ve kokusunun tarifi olmayan nadide bir gül idi.  Ya kuzuları, o babadan aldıkları saçlarının siyahlığı, kendinden aldıkları beyaz ten ve mavi gözlü yavruları, Gülizar’ın nefes almasının sebepleri idi.

         Öyle olmasa bunca yıl köyünün, anasının, babasının, arkadaşlarının hasretine nasıl dayanacaktı?    Çıkan mahalleri bahane edip, eşeksırtında yavrularına koşan ana babasını senede kaç kez görüyordu ki sıla hasreti dinsin, ayrılık ateşi sönsün? O burnunu sızlatan, yüreğini yakan sıla hasretini ancak ailesine olan tutku dolu sevgisi hafifletiyordu.

         Bitmeyen mutluluk ancak masallarda oluyor. Her güzel rüya mutlaka gözlerini açınca sona buluyor.  Hele asırlardır, nice acıları, dayanılmaz ayrılıkları yaşayan bu topraklarda, nasıl ebedi mutluluk yaşanacak ki!

         Kaynatası Mutluların Ahmet ağa Bünyan’da yaşanan haksızlıkları şikâyet etmek için Sivas’a gider. Dönüş yolunda ürken atı Ahmet ağayı üzerinden atar. Bir ayağı üzengiye takılı kalan ağa, sürüklenip acı bir şekilde can verir.

         Ahmet ağaya yakılan ağıtlar Bünyan semalarında yankılanırken, ağıtlar odaları doldurur. Gözyaşları sel olur, ırmaklar gibi akar. Bunca acıya Ahmet Ağanın yaşlı karısının, kalbi dayanamaz.  Can yoldaşını fazla bekletmez. Seneyi devriyesi dolmadan can yoldaşına kavuşur.  Hakkın rahmetine erer.

         Gülizar kaybettiklerinin acılarını yaşarken, kaynanasını üstlendiği görevleri de omuzlarına alır. Dimidire’ nin o güzel kızı daha yirmi beşindeki tazecik omuzlarında bunca yükü taşıyacaktır ve taşımak zorundadır.  Neyse ki kocası her konuda yardıma koşuyordu.

          Kader bir kere ağlarını örmeye görsün!  Her sabah olduğu gibi Gülistan sabah ezanı ile kaktı. Önce ahıra koşup inekleri sağıp, kocasına “ Hadi herif, şunları sığıra sür. Ben aşımızı hazır edeyim” dedi.  Kocası inekleri çobana teslim edinceye kadar tarhana çorbasını hazır etti. Çocuklarda uyanmışlardı. Birlikte mis gibi tereyağı ve nane kokan tarhanayı yemeye başladılar.

          Burhan, dalgındı, sessizce çorbasını içiyordu. O tarhana kokusu ile coşan, iltifatlar yağdıran Burhan sadece düşünüyordu.  Besmele çekerken sesi duyuldu. Karısı ne oluyor der gibi gözüne bakıyordu. Çocukların yanında, kocasını sıkıştırmak istemedi ama konuşmadan edemedi. “ Bu halin nedir, kötü bir şey mi var?” diye sorabildi. Burhan “ Yok bir şey, şu seferberlik söylentilerine takıldım. Ürün daha tarlada duruyor. Bu gün Köyönün’deki tarlayı biçeceğim. Daha uzun tarla duruyor. Beni askere alırlarsa siz bir başınıza ne edersiniz? Bunları düşünüyorum “ diye mırıldandı. Gülizar ancak “Allah büyük “ diyebildi.

           Burhan yemekten sonra tarlanın yolunu tuttu. Gülizar’ın eli ayağı kesilmişti. Aklını ”NE EDERİZ ?” sorusu kemiriyordu.  Yine de erinin azığını hazır etti. Ahmet’in eline tutuşturdu. Oyalanma var götür. Ağan acıkmıştır diye tembihledi. Mustafa da küçük ağa dediği ağabeyinin arkasına takıldı.

           Gülizar kendini işe verdi. Kalktı tandırı yaktı. Akşamdan yoğurduğu hamur ekşiyip kabarmış leğenden taşıyordu. Tandır harını alıp, tavına gelince, eğilip peş peşe vurup yapıştırıyordu. Önce uzun, sonra topak ekmekleri tandıra yapıştırdı.  Onlar pişerken Gülizar alev alev yanıyordu. İçtiği bir tas su bile yangınını dindirmiyordu.

          Çocuklar evden çıkıp, Devrişağa Mahallesini geçip çarşıya varmıştı ki davullar vurmaya başladı.  Tellal seferberlik ilan edildi diye ilan ediyorlardı.  Bu sesleri Hacıbey Mahallesinden Gülizar duyup gözlerinden yaşlar süzülürken, yavrucaklar vuran davulları oyun zannedip seyire durdular.   Yavrucaklar davulu bayramda, düğünde,  sünnette görmüşlerdi. Babalarından ayıracak davul sesini bunlardan nasıl ayırsınlar.

           Azık ellerinde babalarını vardılar. “geciktiniz, koçum” diyen babasına Mustafa  “Ağa, davulcular seferberlik var diye davul çalıyorlar.  Gideriz değil mi?”  Diye soruyordu. Burhan iki dizinin üzerine çökerken “gideriz ya koçum, gideriz, küçük ağam” diyebildi. Ne bilsin yavrucaklar seferberliği, oyun, eğlence zannediyorlar.  Gidip eğlenip vakit geçirecekler.

          Burhan, yavrularıma baktı, gidip te dönmemek var diye geçirdi. Bu sabilere kim bakacak? Kim kol kanat gerecek? Diye düşünürken iç çekti. Dişleri ile dudaklarını ısırdı. Ağlarken çocukları görsün istemiyordu. Vatan sağolsun! Allah büyük dedi ve rahatladı. Metin olmalıydı. Dağılırsa karısını, çocuklarını kimse toplayamazdı. Vatan borcu diyecek gidecekti. Ölürse şehit olup cennete, kalırsa gazi olup cennet vatanına dönecekti. Yolun sonu hep cennete çıkıyordu.

          Bünyan merkez ve köylerinden iki yüz nefer Ulu Camide toplandı. Âlim Efendi; Besmele ile konuşmasına başladı.” Bugün burada yiğitlerimizi vatan savunmasına uğurluyoruz. Ne mutlu onları doğuran analara, ne mutlu onları büyüten babalara, hasretine katlanacak eşlere ve yavrulara” diye devam etti. “Tüm dualarımız onlarla olacak. Diliyorum rabbim hepsini koruyacak. Çelik bilekli, aslan yürekli yiğitlerimiz şen gidip, zaferle dönecekler.”

         Sonra Kur’andan sureler okudu. Uzun dualar etti. Yiğitler ailelerine veda ettiler. Burhan yavrularına ve gülüne sarıldı. Uzun uzadıya kokladı. Sanki hasret duydukça koklamak için onların kokularını depoladı. Sonra Ahmet e döndü  “ Ahmet artık küçük ağalık bitti. Şimdi ağa oldun. Anan ve kardeşlerin önce Allaha sonra sana emanet” dedi. Ahmet ne olup bitiyor anlamasa da ağa oldu diye sevindi.  Garibim yüklendiği yükün ağırlığını bilemedi.

         Harman, hasat konu komşunun yardımı ile kaldırıldı. Gülizar, Burhan olmadan nasıl yaşanır öğrenmeye çalışıyordu. Bağrına bastığı Ahmet, Kadın,  Mustafa, Mehmet’i ona can yoldaşı oluyorlardı. Babalarını soran çocuklara babanız hayırlı bir iş için gitti. Vatanı kurtarıp inşallah dönecek diyordu.

         Diyordu demesine ama Burhan dönemedi. Gittiğinin altıncı ayında acı haber geldi. Burhan ın şahadet haberini tandır başında duyan Gülizar, başı üstüne tandıra gömüldü. Çocukların feryadına koşan komşular Gülizar’ı kurtaramadılar.  O çok sevdiği Burhan’ına adeta uçup gitti. Öyle ya Burhan gülü olmadan cennette de olsa yaşayamazdı. Gülizar, yavrularının kokularını cennete götürmese cennet bahçelerindeki güller nasıl kokacaktı?

          Bir ocak sönmüştü. Dört yavru hem yetim, hem öksüz kalmışlardı. Evdeki eşyalar, ahırdaki, hayvanlar dağıtıldı. Hali vakti yerinde olan aileler çocukları yanlarına aldılar.

          Anasının, babasının üzerlerine titrediği, Gülizar’ın nefesi, dört yavrucak el kapılarında besleme, çoban, çırak olarak yaşadılar. Tabi buna yaşamak denirse? Zaman tüm dertlere ilaç oluyor.  Bu yavrucaklar da, işte öylesine büyüdüler. Soylarını devam ettirdiler.

          Ahmet çok sonraları, babasının son sözlerinin manasını anladı. Ama babasına verdiği sözü tutamamıştı. Emanetlere sahip çıkamamıştı. Bu yükü sırtında hep taşıdı. Çok düşündü az konuştu. Gülmeyi hiç öğrenemedi. Sahip olduklarına hep sıkı sıkıya sarıldı. Bitecek diye, kaçacak diye, elinden alınacak diye hep kaygılandı. Ne ağası Burhan’ı, ne anası Gülizar’ı unutabildi. Onların isimleri şimdi kendi yavrularında yaşıyor.

           Yiğitler dönmedi, şehit oldular.

           Gelinler yiğitsiz, dul kaldılar.

           Babasız yetim büyüdü yavrular.

           Can ile kan ile vatan bıraktılar.

Dimidere: Turan Kasabasının eski adıdır. Dimitre adını halk Dimidere olarak söylerdi.

Ayhan MUTLU