MEDRESE EĞİTİMİ, Karakaya'da
Eratnalılar Dönemi’nde eğitim ve öğretim medreselerde yapılmıştır. Birer misafirhane olarak yol uğraklarında kurulan zaviyelerde halk seviyesinde eğitim ve öğretim görüldüğü bilinmektedir.12 Tekkeler şeyhin yönetiminde tasavvuf eğitiminin verildiği mekanlardır. İlk yerleşim bölgeleri: Avşar, Yazır, Eymür, Yüreğir, Todurga ve Kınık’ın, Karakaya'nın çevresinde olduğuna göre Saru Şeyhoğlu, Seyyid Halil Devletli ve oğlu Seyyid İsa Zaviyeleri’nin o bölgedeki ilk medreselerden olduğu kuvvetle muhtemeldir.
●1519 tarihli Şeyh Halil Vakfı şahitlerinden üçü müderristir.
●1354-1355 tarihli Seyyid İsa Vakfı’nın ve Şeyh Halil Vakfı’nın şahitlerinden bir kısmı Seyyid’tir. Her iki vakfın mütevellilerinin çoğunluğuda Seyyid’dir.
Tekke eğitimini 1320’lerden sonra Saru Şeyhoğlu, 1354-1355’lerde Seyyid Halil ve Seyyid İsa Zaviyesi’yle başlatmak gerekir. 1934’te Seyyid İsa Zaviyesi’nin kapatıldı. Karakaya’da tekke eğitiminin 680 yıl devam ettiği söylenebilir.
-1500 Tarihli Tapu-Tahrir Defteri’ne göre köyde oturan otuz iki kişiden ikisi fakihtir.
-1584 Kayseri Tahrir Defteri’ne göre Karakaya nahiyesindeki yetmiş kişiden bir imam, bir hatip, iki fakih, biri sipahidir.(kaynak.13)
-1642 Kayseri Avarız ve Cizye Defterleri’ne göre Karakaya köyünde oturan otuz kişiden biri fakihtir.
-1831 Kayseri’de İlk Nüfus sayımı’na göre de köyümüzdeki iki yüz yirmi iki kişi erkek içerisinde okur-yazar yalnız İmam Süleyman Efendi’dir.
-1834 Karakaya Nüfus Sayımı’nda dört molla, bir şeyh,
-1834 Kayseri Temettuat Defteri’ne göre üç molla, bir şeyh,
-1845 Nüfus Sayımı’nda üç molla, beş şeyh, iki Medrese öğrencisi (Telebe-i Alim),
-1846 Kayseri Temettuat Defter’nde iki molla, bir şeyh vardır.
-1872’de vergi veren Hacı Seyidoğlu Molla Mehmet Müderris, Köşkerzade Mehmet Efendi ve Sofuoğlu Mehmet Efendi okur-yazardı. Ayrıca Müderisler kısmına bakınız.
Buradan hareketle eğitim seviyesinin düşük olduğu görülür. O dönemde Osmanlı’da okuma yazma oranı binde yedi idi. 19. yüzyıl nüfus ve vergi kayıt-larına göre; Devlet işlerini gören görevlilere Ağa, Askeri görevde bulunanlara Bey, İlim sahibi okur-yazarlara Efendi denirdi.(139)
Osmanlılar’da NÂİBLİK: Osmanlılar’da başlangıçtan beri mevcuttu. Yeni fet-hedilen yerlere idareyi temsilen sancak beyi veya subaşı, hukuku temsilen kadı yahut nâib tayin edilmesi bir fetih geleneğiydi. Nâibler, medrese eğitimi alarak özellikle fıkıh alanında kendi kaza dairesinde ihtilâfları çözebilecek bir seviyede tahsil görmüş ilmiye mesleği mensubu kimselerdi. Osmanlı adlî teş-kilâtında kadı yardımcısı ve vekili olan nâib kadı tarafından belirlenirdi. (Meh-met İşpirli. TDV İslam Ansiklopedisi) 1519 tarihli Seyyid Halil Vakfı tescil kaydına göre Karakaya’da Mevlana Hacı Bayram ibni Hüsam, naib’tir.(kaynak.149)
MÜDERRİSLER
Müderris, medreselerde ders veren öğretmen ve ders vermeye yetkili ilim sahibi kimse, makamlarına da müderrislik denir. Molla (Mulla) büyük kadı, büyük âlim demektir. Zaviyelerdeki ilim adamlarını hariç tutarsak diğer ilim adamları aşağıdadır. Mısır el-Ezher Üniversitesi’ne tahsil için giden dört kişiden Molla Ahmet (Akşirin) ve Hacı Mehmet Mantıcı’nın190 isimleri bilinmektedir. Müderrislerin bir kısmı ait olduğu sülalesinde tanıtılmıştır.
1-Berberoğlu Topal İbrahim’lerden Kör Hüseyin Hoca (Albostan).
2-Bıyıkoğlu Molla Gücük Mehmet Ağa (Yılmaz), 1886-1973. Burhaniye’de
3-Cabioğlu İbişlerden Müezzin Mehmet (Aytekin), d.1875.
4-Cabioğlu Mulla Ali (Bayrak), d.1859. Ali Efendi Cabilerden Hasan Kâ’nın ilk oğlu.
5-Cabioğlu Müderris-İmam Mehmet Ali Bayrak, 1885-1972.
6-Çelebioğlu Gazâli Ali Efendi (Çelebi), d.1864. Kardeşler’de
7-Çelebioğlu Molla Ahmet (Akşirin), 1883-1916. Çanakkale şehididir.
8-Çelebioğlu Müderris İbrahim Bey. İbrahim Kâ’lar lakaplı ailenin reisi. İlk müderris-lerden, Kur’an’ı yedi makamda okuyan Kurra Hafız idi.
9-Çıplakoğlu Avukat Hacı Mehmet Mantıcı, 1882-1955.
10-Deli Seyidoğlu Hüseyin Hoca (Yeğit), d.1860.
11-Hacı Seyidoğlu Molla Mehmet (Özden)
12-İmamoğlu Hüseyinbeyler’den Mulla Osman (Yüzgeç), 1856-1911.
13-İmamoğlu Mehmet-Manan Kâ (Gençtürk), d.1863
14-İshakoğlu İbiş Hafız Mehmet Kahraman, 1896-1974.
15-Karakayalıoğlu Çilli Herif-Mulla Mehmet Aktoprak, 1862-1939: Hafız Topal Ah-met’in oğlu. Medresede yüksek tahsil yaptığı için askerlikden muaf oldu.190
16-Karakayalıoğlu Hacılar’dan Hafız Topal Ahmet-Hacı Ahmet Aktoprak. 1872’de Hunat-Kalpaklıoğlu mahallesinde ikamet etmekteydi. Kurra hafız olduğu, namaz kılar-ken başına yeşil sarık sardığı söylenir.190
17-Karakayalıoğlu Hacılar’dan Molla Mustafa (Alval), 1879-1916. Hunat Medrese-si’nden 1896-1897’de mezun oldu. Karakaya’da 1912-1914’lerde hocalık yaptı. 1. Dünya Savaşı Irak Cephesi’nde şehit olur.190
18-Kızılviranlıoğlu Köseler’den Sarı Hoca Mustafa Osman (Boztürk), 1880-1926. Molla Mustafa’nın torunu Ali Usta’nın oğlu köyde bir müddet hocalık yaptı.
19-Kızılviranlıoğlu Köseler’den Hafız Emin Erciyes, 1885-1941.
20-Kızılviranlıoğlu Köseler’den Molla Mustafa (Boztürk), d.1791. Oğlu Çolak Mehmet’i (d.1811) Karakaya’ya hoca olarak gönderir.
21-Mollaoğlu Halil Efendi, Burhaniye’de
22-Mollaoğlu Mevlüt Hoca, Burhaniye’de
23-Sofuoğlu Kör Katip Mulla Mehmet Kuş (Âşık), d.1881.
24-Sofuoğlu, Dadalların Mahmut Hoca (Taş), 1872-1928.
25-Sofuoğlu Tıraş Alim İbrahim Hoca (Suda), d.1887. Potbannak Mehmet’in babası idi. Askerde Tabur İmamıydı, Çanakkale Savaşı’nda şehit oldu.190
26-Şeyhoğlu Büyük Hoca Hüseyin Bilgili, 1900-1966, Burhaniye’de
27-Şeyhoğlu Karahoca Lütfullah Dindar, 1901-1970, Kardeşler’de
28-Şeyhoğlu Kodak Ömer (Buğday), d.1847. Mulla Ağa’nın oğlu Seyit Ali’nin ikinci oğlu, Kardeşler’de
Yorumlar
Yorum Gönder
Lütfen görüş ve düşüncelerinizi buraya yazınız.