DULKADİROĞULLARI’NDA RAMAZAN BAYRAMI: ASBAP GÜNÜNDEN BAYRAM SOFRASINA / Mehmet DULKADİR

~~ *RAMAZAN BAYRAMIMIZ MÜBAREK OLSUN* ~~

### DULKADİROĞULLARI’NDA RAMAZAN BAYRAMI: ASBAP GÜNÜNDEN BAYRAM SOFRASINA

Anadolu’nun güney ve doğusunu asırlarca adalet ve vakarla yöneten Dulkadiroğlu Beyliği’nde, Ramazan Bayramı sadece bir takvim olayı değil; köklü bir "arınma ve paylaşma" nizamıdır. Günümüzde yaşattığımız pek çok gelenek, aslında bu beyzade kültürünün saraydan sokağa süzülmüş bakiyesidir.

#### 1. Hazırlık Faslı: Asbap ve Ekmek Günleri

Bayramın gelişi, hanelerde "Asbap Günü" ile müjdelenirdi. Bu gün, sadece temizlik günü değil, bir kimlik tazeleme günüydü. Elbiselerin (asbapların) temizlenmesi, söküklerin dikilmesi ve herkesin bayram sabahına "tertemiz" hazırlanması, Dulkadirli vakarına uygun bir disiplindi. Ardından gelen "Ekmek Günü" ise mutfağın bayramıydı. Odun ateşinde pişen bayram çörekleri ve ketelerin kokusu, beyliğin her sokağına bereketin mührünü vururdu.

#### 2. Arife Günü: Vefa ve İnce Ruh

Arife günü, Dulkadiroğulları’nda "seziş ve hatırlayış" günüydü. İkindi vaktinden sonra mezarlıklar ziyaret edilir, geçmişlerin ruhuna Fatihalar hediye edilirdi. "Arife Suyu" ile boy abdesti alınması, bayram sabahına manevi bir paklık ile girmeyi simgelerdi. Çocukların o gün giydikleri yeni elbiselerle birer "Arife Çiçeği" gibi açmaları, bayram neşesinin ilk habercisi olurdu.

#### 3. Bayram Sabahı: Namazdan Mezarlığa, Büyükten Eve

Bayram namazı, bey ve halkın aynı safta buluştuğu en kutlu andı. Namaz çıkar çıkmaz, cemaat dağılmadan topluca mezarlığa yönelirdi. Burada yapılan toplu dualar ve helalleşmeler, toplumun sarsılmaz bağlarını perçinlerdi. Mezarlıktan sonra cenazesi olan halkın ilk bayramı olması dolayısıyla o ailere bayram ziyaretinden sonra rotanın en yaşlı akrabalara çevrilmesi, "ulu çınarların" duasını alıp bereketi haneye taşımak demekti.

#### 4. Dulkadirli Sofrası: İçli Köfte ve Sütlaç Dengesi

Ziyaretlerin ardından eve gelindiğinde, sofraların "padişahı" olan İçli Köfte başköşeye otururdu. Saatlerce süren el emeğiyle hazırlanan, dışı incecik, içi cevizli ve kıymalı bu ağır yemek, beyliğin zengin mutfak kültürünün bir simgesiydi. Bu ağır ve görkemli lezzeti dengeleyen ise ferahlığıyla Sütlaç olurdu. İçli köftenin sıcaklığına karşılık sütlacın serinliği, Dulkadirli insanının hayata bakışındaki o ince dengeyi ve zerafeti temsil ederdi.

#### 5. Çocukların Bayramı

Büyükler mezarlıkta ve resmi ziyaretlerdeyken, sokaklar çocukların "şeker poşetlerine" emanetti. Kapı kapı dolaşan, komşularla ve akrabalarla bağ kuran çocuklar; beyliğin gelecekteki dostluklarını o günün şekerleriyle mayalarlardı.

Dulkadiroğulları’ndan miras kalan bu usul ve erkân, bugün hâlâ soframızdaki içli köftenin lezzetinde, büyüklerin elini öperken duyduğumuz saygıda ve Arife gününün o tatlı telaşında yaşamaya devam etmektedir.

Araştırmacı Yazar

Mehmet Dulkadir