AHLAK TOHUMLARI / Mehmet Dulkadir yazdı

AHLAK TOHUMLARI 

Bir bataklığın en büyük sırrı sivrisinekler değildir. Onu yazının sonunda söyleyeceğim, ama söz, giderken cebinize koyup götüreceksiniz.

Şu caddeye bir bakın. Eskiden burada kimin kimi bildiği, kimin derdinin ne olduğu belliydi. Şimdi apartmanda yıllarca aynı asansöre biniyoruz, alt kat komşunun adını bilmiyoruz. Kapılar çelik oldu, kalpler kilitlendi. Yüksek binalar yapıyoruz ama temeli çatlıyor, biz de üstüne boya çekip "Her şey yolunda" diyoruz.

Hepimiz bir şeyi görüyoruz da söylemiyoruz: Sivrisinekle uğraşıyoruz, bataklığı kurutmuyoruz. Hapishane yapıyoruz, polis artırıyoruz, kamera takıyoruz. Ama düzen sopayla gelmez, kamerayla gelmez. Düzen, insanın kalbine ekilen ilk ahlak tohumuyla başlar.

Eskiden mahallede bir yabancı gezse, kapı önündeki amca kalkar, "Hayırdır kardeşim, kimi arıyorsun?" derdi. Bu soru hem hırsıza hem fesada korku salardı. Kimse kimseyi hapse atmadan mahalle kendi kendini korurdu. Şimdi o mahalle yok. On sekizine basınca devlet korumasından çıkan kimsesiz çocuk, sokakta tek başına kalıyor ve çetelerin ilk avı oluyor. Komşuluk bitti, insan yalnız kaldı. Yukarıdakiler "Her yol mübah" deyip milletin parasını götürürken, garibanın önünde de dürüst kalacak yol pek kalmıyor.

Dinimizin özü de budur. Peygamber Efendimiz, "Kızım Fatıma bile hırsızlık etse elini keserdim" demiştir. Yani adalet kimseye göre değişmez. Bugün ise Kur'an'ı güzel okuyoruz ama özünü kalbimize koymuyoruz. Her şey lafta kalıyor. Eski devlet adamları kendi işi için devletin mumunu söndürüp kendi mumunu yakardı. Şimdi bizim vergilerimizle saraylarda sefa sürenlerin ışığı, millete hakaret gibi duruyor. Zengin daha zengin, fakir daha fakir oldukça adalet rafa kalkıyor.

Halk ne demiş: "Bölüşürsek tok oluruz, bölünürsek yok oluruz." Biz bu sözü unuttuk, herkes kendi derdine düştü. Sorumluluk alan kalmayınca da ortada sahipsiz çocuklar ve dağılmış aileler kaldı.

Bizim hâlimiz tam da Nasreddin Hoca'nın hâli. Hoca, Akşehir Gölü'ne maya çalıyormuş. "Hoca, ne yapıyorsun?" demişler. "Göle maya çalıyorum." "Göl yoğurt olur mu?" "Olursa ne âlâ, olmazsa elimde bir maya hikâyesi kalır." Biz de öyleyiz: Bataklığın kendisine dokunmuyoruz, üstüne bir avuç maya serpip "Bir şeyler yapıyoruz" diyoruz. Yine Hoca'nın ziyafetteki kürkünü hatırlayın. Sade giysiyle kapıdan içeri almamışlar, kürkü giyip gelince başköşeye oturtmuşlar. Hoca da yemeği kürkün koluna sürüp "Ye kürküm ye, sen ağırlandın!" demiş. Bugün de insana değil, kürke, makama, unvana saygı gösteriliyor. Hâl böyle olunca ahlak da kürkün cebinde kalıyor.

Yunus Emre ne güzel demiş: "Yaratılanı hoş gör, Yaratan'dan ötürü." Biz ise yaratılanı yük görüyoruz, komşuyu rakip, garibi külfet bellemişiz. Oysa atalarımız boşuna dememiş: "Komşu komşunun külüne muhtaçtır." Boşuna dememiş: "İnsanı duvar değil, edep korur." Bugün çelik kapıların arkasında kilitli kalmamızın sebebi, kalbimizdeki o edep ve vicdan kilidini kendi ellerimizle kırmamızdandır. Hz. Ömer'in devlet malındaki mum hassasiyetini yeniden kuşanmadıkça, mahallemizdeki garibe "Kardeşim, tok musun?" diye sormadıkça, ne cezaevlerindeki o yurtsuz gençlerin ahı diner ne de bu beton kovanlar huzur bulur.

Unutmayalım ki o ahlak tohumunu kimse yabancı yerlerden getirmedi. Bizim zamanımızda anaokulu falan yoktu; o ocağın tütüğü, o tohumun ekildiği yer "ebe-dede okulu" dediğimiz o ulu mahallelerdi. Ak saçlı nineler kız çocuklarını eteklerine toplar, ak sakallı dedeler erkek evlatlarını karşılarına alıp edebi, erkanı, komşu hakkını öğretirdi. AHLAK TOHUMUNU O MAHALLENİN YAŞLILARI EKERDİ, ÇOCUKLAR DA HÜRMETLE BÜYÜTÜRDÜ. Çocuğun büyüğün elini öpüp duasını alması, büyük konuşurken susup dinlemesi, yolda ak saçlı birini görünce yolunu değil selamını uzatması vardı ya, işte biz buna ahlak tohumu diyoruz. O tohum toprakta değil, o hürmette yeşerirdi. Yaşlı ektiği tohumu çocuğun gözündeki saygıda biçerdi. Büyüğüne hürmet eden çocuk, yarın küçüğüne şefkat eden büyük olurdu. O yüzden bu ahlak tohumunu yeniden ekeceksek, o kaybolan ruhu, o ebe-dede okulunun sıcaklığını hayatımıza geri döndürmek zorundayız.

Bu yüzden diyorum ki: Ey devletin başındakiler, ey kürsüden konuşanlar, ey sokağın tozunu yutan garip insanlar! Sivrisinek öldürmekle ne cezaevleri biter ne sokaklar temizlenir. Kanun karşısında zengin de fakir de eşit olacak. En tepedekine bile "Bu malı nereden buldun?" diye sorulacak. İnsanları üst üste yığıldıkları beton kovanlardan çıkarıp yeniden mahallenin, komşuluğun o sıcak ocağına kavuşturacağız.

Gelelim cebinize koyacağınız söze:

Bataklığı sivrisinek doğurmaz, durgun su doğurur. Su da, insanın vicdanı akmayı ve iyilik üretmeyi bıraktığı yerde durgunlaşır.

Ahlak tohumunu sevgiyle, dürüstlükle, adaletle sularsak bu topraklarda yeniden biter. Unutmayın ki ahlak tohumunun ilk alfabesi, tanımadığınız kişiye bile selam vermektir. Yoksa çelik kapıların ardında korkuyla titrer, kendi kazdığımız kuyunun dibinde boğuluruz.

Araştırmacı Yazar Mehmet Dulkadir

Yorumlar