KRAVATLI SOYGUNUN ANATOMİSİ: CEBİMİZDEKİ ELİN GÖRÜNMEYEN PARMAKLARI

KRAVATLI SOYGUNUN ANATOMİSİ: CEBİMİZDEKİ ELİN GÖRÜNMEYEN PARMAKLARI

Eskiden hırsız dediğimizde gözümüzün önüne tanıdık manzara gelirdi: Gece yarısı, duvardan atlayan, yüzü maskeli, elinde levye tutan bir adam. Sabah mahalleli toplanır, "Vah vah, hırsız girmiş!" der, polis gelir, çay söylenir. Hırsız belliydi, çalınan belliydi, mağdur belliydi.

Devir değişti, bey amca. Levyenin yerini klavye, maskenin yerini ütülü takım elbise ve ipek kravat aldı. Artık kimse kapınızı zorlamıyor; çünkü anahtar zaten onların cebinde. Eskiden hırsız sizden kaçardı, şimdi sizinle el sıkışıp "Hayırlı işler" diyor, öbür eliyle cebinizi yokluyor.

Bir Hikâye Anlatayım

Bizim mahallede Hasan Usta diye bir esnaf vardı. Otuz yıl terzilik yaptı, iğneyi parmağına batıra batıra kırk bin lira biriktirdi. Bir gün kahvede şık giyimli, parfümü odayı dolduran bir komşu yanına oturdu. "Usta, borsa uçuyor, herkes kazanıyor. Para yastık altında erimez mi?"

Usta ertesi sabah kırk bini borsaya yatırdı. Bir hafta sonra elli bin oldu, ikinci hafta elli beş. Kazanç haberi ağızdan ağıza yayıldı; herkes birikimini o trene yatırdı.

Üçüncü hafta televizyonda bir dayı kaşlarını çattı: "Büyük kriz kapıda!" Hasan Usta'nın eli ayağı titredi, sattı; kalan kırk bin değil, yirmi iki bindi. Satanların arasında şık komşu yoktu. O, haberden iki gün önce açığa satmış, Usta'nın kaybettiği her kuruşu cebine koymuştu. Usta başını ellerinin arasına aldığında, komşu bir köşede kravatını gevşetmiş, gülümseyerek çayını içiyordu.

İşte size bir hikâye değil, bir ülke özeti.

Perde Arkasındaki Satranç

Ekranda "Kriz kapıda!" diye fırtınalar koparan o afili uzmanı, kahvedeki amca bağımsız analist sanıp dikkatle dinler. Oysa Yılmaz Erdoğan'ın Organize İşler'indeki tezgâhlar bunun yanında çocuk oyuncağıdır; çünkü bu tiyatroyu yazanlar, çoğu zaman ekranda ahkâm kesenlerin ta kendisidir.

Önce bir avuç sermaye sahibi sessizce hisseleri toplar, fiyatları yapay bir bahar havasıyla göğe çıkarır. Tıpkı balıkçının oltaya yem takması gibi: Balığa önce bir lokma verirsin, kaçmasın diye. Herkes "kazanıyoruz" diye dişinden tırnağından artırdığını yatırdığında ikinci perde açılır.

Devreye algı mühendisleri ve kalemini sermayeye kiralamış medya girer. Küçük bir siyasi tartışma, hatta uydurma bir söylenti "büyük kriz kapıda" feryatlarıyla köpürtülür. Küçük yatırımcı panikle satmaya koşarken, kravatlı simsarlar çoktan "açığa satış" tuşuna basmıştır. Yükselse de onlara, düşse de onlara!

Borsa yerle bir olur, alın teriyle birikmiş milyonlar bir günde buharlaşır. Ama kaybolmaz; enerji yok olmaz, sadece el değiştirir. Hasan Usta'nın parası da yok olmadı, başka bir cebin sıcaklığına sığındı.

Asıl Vurgun: Karanlık Kavşak

Oyun burada bitmez. Borsadan çekilen nakit, iş birliği içindeki bankaların kapısından girip dövize dönüşür. Kurlar şaha kalkar, iğneden ipliğe her şeye zam gelir. Anne sofraya koyduğu zeytini sayar; emekli marketteki etikete bakıp "Ben yanlış mı okudum?" diye gözlüğünü silip yeniden takar.

Kurlar zirveye çıkınca o görünmez el dövizini bozdurur, yerlerde sürünen hisseleri kelepir fiyata yeniden toplar. Sat, çevir, şişir, bozdur, topla. Aynı koyunu üç kez kırkmak diye buna derler. Üstelik koyun kırkıldığını anlamaz; "Yün mü, ne yün? Hava soğudu galiba" der geçer. Yangını çıkaran itfaiyeci kılığında dolaşır; hortumdan hem su sıkar görünür hem benzin.

Yasal Görünen Yasadışılık

İşin en acı tarafı, bu servet transferinin dışarıdan "yasal ticaret" gibi görünmesidir. Hisse almak da, satmak da, döviz bozdurmak da, haber yapmak da tek tek suç değildir. Un da zararsız, su da, maya da; hepsi bir araya gelince ekmek olur. Fark şu ki hamuru siz yoğuruyorsunuz, ekmeği onlar yiyor.

Finans dilinde buna "piyasa manipülasyonu", "içeriden öğrenenlerin ticareti" diyorlar; İngilizce terimlerle konuşuyorlar ki kahvedeki vatandaş anlamasın. Çünkü anlarsa sandalyeyi kaldırır. Biz ise Anadolu irfanıyla tek isim veriyoruz: Kravatlı soygun.

Cebin Ötesindeki Yara

Bu düzen sadece cebimizdeki parayı değil, devlete ve hukuka olan inancımızı da kemiriyor. Ağacı balta devirir ama kökünü kurt yer. Para giderse yeniden kazanılır, güven giderse bir daha gelmez; kırılan cam gibi, yapıştırırsınız ama çatlağı hep durur.

Bu görünmez ağların üzerine cesaretle gidilmeli; hem hukukun kılıcı hem milletin feraseti uyanık tutulmalıdır. Çünkü gözü açık millet, hiçbir kravatlının oltasına yem olmaz.

Araştırmacı yazar Mehmet Dulkadir

Yorumlar