ÖDÜLÜN ANATOMİSİ
Ödül mü, Piyonun Jübilesi mi?
Bize öğretilen masal şuydu: Nobel Komitesi üyeleri bir odaya kapanır, sabaha kadar insanlık için dertlenir, şafakla birlikte en erdemli kişiyi seçerlermiş. Ne güzel masal! Ama masalların bir kusuru var: Kimin eli kimin cebinde, bu masallarda hiç sorulmaz.
Soralım o hâlde. Bir ödül düşünün ki sahibini önce kendi ülkesinden uzaklaştırsın, sonra dünya sahnesinde "vicdan" diye pazarlasın. Adam yerelde üç beş satır karalıyor, ülkesini Batı başkentlerinde şikâyet ediyor, ertesi sabah bir bakıyoruz ki "evrensel barışın havarisi" ilan edilmiş. Boynuna asılan madalya uzaktan erdem nişanı gibi parlıyor. Yaklaşıp koklayınca başka bir şey çıkıyor: Hizmet tescil belgesi.
Kahvedeki vatandaş en iyi bilir, o yüzden en başa dönelim. Bu ödülün kurucusu kim? Dinamiti icat eden adam. Bir elinde patlayıcı, öbür elinde zeytin dalı! Önce dünyayı havaya uçuracak malı satıp servet yapmış, sonra o paranın faizinden "barış" ödülü dağıtılsın diye vasiyet yazmış. Ne ince bir ironi, ne zarif bir tevazu! Hani derler ya, "Kasap koyunun hamisi olmaz." Burada kasap, koyuna madalya takıyor.
Dinamitin adıyla barış verilince, o barışın nasıl bir barış olduğunu da anlarsınız. Kimi zaman ortalığı karıştırana verilir, kimi zaman görevi bitene. Bir piyon emekli olurken saat armağan edilir ya, bu da onun madalyalı hâlidir. Adına "jübile" derler.
Mama kültürü de buradan çıkar. Masada fon, çantada döviz, otel lobisinde sohbet, ertesi gün gazetede "cesur aydın" manşeti. Bizim köyde buna "armut piş, ağzıma düş" derler. Ama burada armudu pişiren de, ağıza düşüren de başka bir bahçenin bahçıvanıdır.
Fon, çanta, kürsü, kamera, madalya... Say say bitmez. Hepsi aynı zincirin halkası. Biri fitili tutuşturur, öbürü ödülünü seçer. Biri sokakta kaos çıkarır, öbürü kürsüde alkış toplar. Birinin eli kirlenir, ötekinin yakası. Ama kasaya bakınca iki el de aynı cepte buluşur.
Peki bu "bağımsız aydın" dediklerimiz gerçekten bağımsız mı? Pili dışarıdan takılı bir radyo kendi türküsünü söyleyebilir mi? Ekmeğini elinden yediği sofranın kuralını bozabilir mi? Bozmaz, "ayranım ekşi" demez. Çünkü sofranın sahibi kim, tasmanın ucu kimin elinde, hepimiz biliriz; yalnızca yüksek sesle söylemeye utanırız.
Tarih de bu hikâyeyi defalarca anlattı. Truva'nın atı hep içeri alınır, çünkü güzeldir, hediyedir, parlaktır. Bugünün atının üzerinde ise bir yazı var: "Barış." İçinden ne çıkacağını sabırla bekleriz.
Bu yüzden ödül töreni izlerken alkıştan önce üç soru sormalı: Bu madalya kime, hangi hizmetin karşılığında verildi? O hizmetin faturası kimin ülkesine kesildi? Sahne ışığı sönünce kasanın başında kim kaldı?
Madalya dile gelseydi, sahibine dönüp şunu fısıldardı: "Beni boynuna takan elin, sırtındaki tasmanın tescil belgesiyim ben!"
Tarihçi Yusuf Halaçoğlu’nun aktardığına göre, Muharrem İnce’ye atalarının soy kütüğündeki "Türk oğlu Türk" kaydını gösterdiğinde İnce, "Hocam siyasi hayatımı bitirdin, artık ne genel başkan olabilirim ne başbakan!" diye yakınmış.
Bugün Türkiye adına o üç Nobel’i alanların kökenine baktığımızda da manzara aynıdır: İçlerinde tek bir Türkmen çocuğu yoktur; demek ki küresel vitrinde ödül kapmanın ilk şartı bu toprakların öz evladı olmamaktır.
Biz hâlâ "barış ödülü" deyip geçiyoruz. Oysa bazı barışlar, yalnızca teslimiyetin süslü ambalajıdır.
Araştırmacı Yazar Mehmet Dulkadir
Yorumlar
Yorum Gönder
Lütfen görüş ve düşüncelerinizi buraya yazınız.