İlhanlı valilerinden Samagar Noyan’ın adını taşıyan Bünyan’ın Samagar köyündedir / Seyit Burhanettin Akbaş

İlhanlı valilerinden Samagar Noyan’ın adını taşıyan Bünyan’ın Samagar köyünde bu emirin mezarının bulunduğu da görüşler arasındadır.

Samagar Noyan, Abaka Han zamanında 1265 - 1277 yıllarında İlhanlı komutanı sıfatıyla Anadolu’ya gönderilmiş bir emirdir. Kösedağ Savaşı’ndan sonra Anadolu Selçuklu Devleti İlhanlı hakimiyetini kabul etmişti. Samagar Noyan, Kayseri merkez olmak üzere İlhanlılar adına Anadolu’yu yönetmiştir. “Samagar Noyan, Tatar (Kara Tatar) kabilesinin tümen beyi ve ‘akıltaşı’ sı olarak Hülagü’nün emrinde idi.” Ahmet Temir, Samagar isimli bir Tunguz obasının bulunduğunu ve Amur’un sol kollarından Gorin ve Biçe mıntıkasında bulunduklarını, ayrıca Türkistan ve Hocend ile Ahiskat arasında (Hocend - Nemengan yolu üzerinde) bulunan ve ismini bugün dahi muhafaza eden bir köy bulunduğunu, Samagar Noyan’ın isminin bunlardan birinden kaynaklanmış olabileceğini söylemektedir. Temir’e göre, Vassaf’ın Samagar Noyan’ı “en cesur Türklerden bir emir” olarak vasıflandırmasından hareketle, O’nun bir Tunguz kabilesinden gelmeyip aslen Türkistanlı bir Türk’tür. Samagar Noyan, Üçüncü Gıyaseddin Keyhüsrev’e vesayet eden vezirler (Fahreddin Ali, Muineddin Pervane) ve beyler beylerine memleketi tam salahiyetle idare etmeleri hususunda hiçbir engel çıkarmamıştır. 1277 yılında durum değişmiş Mısır Memlük Sultanı Baybars Anadolu’yu Mısır’a bağlamak istemiştir. Baybars, büyük bir ordu ile Anadolu’ya girmiş, Kayseri’yi de işgal etmiştir.

“Samagar Noyan” hakkında Aksarayî, “adil emir ve kamil yargıcı idi.” diyerek onun bu yolda yaptıklarından, ahaliden gasp olunan malları geri alarak onları idare etmekle halkın muhabbetini kazandığından bahsetmiştir. O da Abaka Han zamanında Müslüman olan bir noyan’dır. Sultan Veled, ona her beytin sonunda “Begimiz bizi unutma” nakaratlı bir kaside ithaf etmiştir. Bundan Sultan Veled, onu akıl ve adalette cihanda emsali nadir ve “ezelden seçilmiş bir hükümdar” olarak tavsif ederek “Samagar Ağa” diye tesmiye etmiştir.

Samagar Noyan’ın hanımının adı Kutlak’tır. Nuhiy veya Numey isminde bir kızı, Arap ve İcil isminde iki oğlunun bulunduğu bilinmektedir. Ahmet Temir ise, İcil’i torunu olarak göstermiştir. Oğlu Arap Noyan’ın babasından sonra babasının tümenini idare ettiği, Sivas vilayetinin sahibi gibi iş gördüğü söylenmektedir. Enaki, Arap Noyan için, “Samagar Nuyin’in oğlu Arap, Sivas şehrinin hakimi ve Çelebi’nin samimi müridi idi.” diyerek Arap Noyan’ın Arif Çelebi’nin müridi olup mevlevi tarikatına mensup olduğunu anlıyor.

Faruk Sümer, Bünyan’ın Samagar köyü hakkında, “Moğol umumi valilerinden Samagar Noyan’ın yazları burada oturduğu anlaşılıyor.” demekte ve Samagar Noyan’ın bu köyde bulunan ve kendi adını taşıyan dağda gömülmüş olabileceğini ifade ediyor. Ahmet Temir ise, Samagar isimli Bünyan’ın köyünü hatırlatarak, Kayseri’de bu adla bir köyün bulunmasını ve ayrıca Kayseri’de bugün dahi Samagar isimli şahıs adları bulunmasını “Samagar Noyan’dan kalma izler” olarak kabul etmektedir.

Samagar Noyan’ın şeceresini şu şekilde tertip etmiştir.

Samagar Noyan ve Karısı Kutlak

(kızı) Novaki    (oğlu) Arap

            (torunu) İcil (?)

Hızır Bey (14. asır)

(Bezm-i Âlemzade/111.234)

Samagar

(Bugün köy ve şahıs adı olarak Kayseri vilayetinde)

Görüldüğü gibi, Samagar köyü ile Samagar Noyan arasındaki bağ oldukça kuvvetlidir ve birçok bilim adamı bu bağı ortaya koymaktadırlar. Faruk Sümer’in Samagar Noyan’ın bu köyde kendi adıyla anılan dağda olabileceği ihtimalini göstermesinden sonra, Doç. Dr. Harun Güngör de Samagar Noyan’ın mezarının bu köyde olduğunu kaydederek köy halkının “Abduralim’in Gazi” dediği türbeye “Samagar Noyan Türbesi (Kümbeti)” demektedir.

Siroz Adası, 1373 yılında I. Murad Han tarafından Osmanlı topraklarına katılınca Siroz’da Saruhan’dan ve Karaman’dan Sancağından Yörükler yerleştirilir. Kayseri yöresinden göç edenler Yörük cemaatlerinden Sarımsaklı oymağının bir bölümüdür.